Yazar: Pozitif-KBB

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 7 Prof. Dr. Erol Egeli Muayenehanemde karşıma oturan insanların çoğu nasıl besleneceğini biliyor. Kilo vermek için bir dönem gerçekten emek vermiştir, hangi yağın iyi olduğunu okumuştur. Aynı kişiye uykusunu sorduğumda ise cevap tek bir sayıdan ibaret oluyor: kaç saat uyuduğu. Bu dizide anlattığım tabloların çoğu, üzerine en çok emek verilen yerden değil, hiç emek verilmeyen yerden çıktı. En üstteki değişken, en az konuşulanı Bu dizide anlattığım hastaların ortak paydası uykuydu. Yanlış bir etiketle yıllarca dolaşan hasta da, iki kişinin kolunda gelen kadın da, dört aydır bayıldığı sanılan çocuk da aynı yerden…

Read More

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 6 Prof. Dr. Erol Egeli Dört ay, bir MR, bir EEG, bir EKG, bir ekokardiyografi ve bir dizi denge testi. Hepsi normal çıkmıştı. Çözüm, hiçbirinin cevaplayamayacağı bir soruda saklıydı: bayılma derken tam olarak neyi kastediyorsun? Ortaokul çağının sonlarındaki bir kız çocuğu, annesi ve babasıyla birlikte geldi. Şikâyet dört aydır sürüyordu ve tek kelimeyle ifade ediliyordu: bayılma. Okulda oluyordu. Bazen otobüste. Aile panik halindeydi — ve bu panik, artık tek başına bir sorundu. Çocuğun lise hazırlık sınavına çalışma performansı bozulmuştu. Ama iş bununla kalmamıştı: anne ve babanın da iş performansı düşmüş, işe…

Read More

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 5 Prof. Dr. Erol Egeli Bu yazı dizisinde şimdiye kadar kavramları, yanlış adlandırmanın nasıl yerleştiğini ve o adı nasıl kaldırdığımı anlattım. Şimdi bunların hepsinin tek bir insanda nasıl göründüğünü anlatacağım. Hasta ve yakınlarının kimliğini açık etmemek için ayrıntılar sadeleştirildi; hikâyenin gidişi olduğu gibi. Kırklı yaşlarının başında bir kadın hasta, eşi ve görümcesi kollarına girmiş vaziyette odama girdi. Başını hiç hareket ettirmiyordu. Dümdüz karşıya bakıyor, sanki eğilip bükülmesi yasaklanmış gibi dimdik duruyor, ancak destekle yürüyebiliyordu. Boynunda boyunluk vardı. Yine iki kişinin yardımıyla, çok yavaş, koltuğa oturtuldu. Görüntü ürkütücüydü. Ağır nörolojik bir hastayı…

Read More

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 4 Prof. Dr. Erol Egeli Aynı düzensiz haftayı geçiren iki kişiden biri hiçbir şey hissetmez, diğeri günlerce sersemler. Yıllar içinde bu ikinci gruptaki insanların birbirine ne kadar benzediğini fark ettim: uykuları, tansiyonları ve çocukluklarından gelen bir özellik ortak. Önceki yazıda, yanlış bir etiketi kaldırırken hastanın yaşam düzenini nasıl sorguladığımı anlattım. Bu sorgulamayı yıllardır aynı biçimde yaparken, tekrarlayan bir örüntü fark ettim. Sersemlik tarifleyen hastalar rastgele dağılmıyor. Belirli özellikleri taşıyan insanlar, aynı düzensizliğe belirgin biçimde daha çabuk ve daha şiddetli tepki veriyor. Aşağıda bu üç özelliği anlatacağım. Bunlar benim klinik gözlemim; her…

Read More

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 3 Prof. Dr. Erol Egeli Yanlış bir tanıyı kaldırmanın yolu, hastaya “sizde o hastalık yok” demekten geçmiyor. Yerine yeni bir ad koymaktan da geçmiyor. Tek işe yarayan şey, hastanın kendi hikâyesindeki bağlantıyı kendisinin kurması. Bir önceki yazıda, baş dönmesinde yanlış konan bir adın nasıl yerleştiğini ve neden yıllarca taşındığını anlattım. Şimdi asıl soruya geliyorum: on yıllık bir etiket nasıl kaldırılır? Önce iki yanlış yolu eleyelim, çünkü ikisi de sezgisel olarak doğru görünür. “Sizde vertigo yok” demek işe yaramaz. Bu cümle bir bilgi verir ama bir boşluk bırakır. Hasta on yıldır bir…

Read More

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 2 Prof. Dr. Erol Egeli Bir kelime söylemek on saniye sürer. O kelimeyi geri almak on yıl sürebilir. Baş dönmesinde yanlış konan bir ad, çoğu zaman şikâyetin kendisinden daha uzun ömürlü olur. Muayenehaneme gelen hastaların önemli bir kısmı cümlesine şöyle başlar: “Benim yıllardır vertigom var, yine ataklar başladı.” Bazıları daha da ileri gider. “Kristallerim yine oynadı” der. “Benim menierim var” der. Ayrıntılı bir hikâye aldığımda, dikkatli bir kulak burun boğaz muayenesi ve nörolojik değerlendirme yaptığımda, bu hastaların çoğunda ortada ne iyi huylu pozisyonel vertigo vardır ne de Menière hastalığı. Çoğunda vertigo…

Read More

POZİTİF KBB · BAŞ DÖNMESİ VE DENGE · BÖLÜM 1 Prof. Dr. Erol Egeli Muayenehaneme gelen hastaların çoğu kapıdan girer girmez tanısını söyler: “Doktor bey, bende vertigo var.” Oysa vertigo bir hastalık adı değil, bir şikâyetin adıdır. Bu ayrım kulağa teknik geliyor olabilir; ama baş dönmesinde şikâyetin doğru adını koymak, tedavinin kendisinin ilk basamağıdır. Bir sabah polikliniğinde aynı cümleyi dört ayrı hastadan duyarsınız. Dördü de “baş dönmesi” der. Ama biri yatakta dönerken yirmi saniye süren, tavanı döndüren bir şeyi tarif etmektedir. Biri yerinden hızlı kalkınca gözlerinin karardığını. Biri hiç dönme hissetmediğini, sadece ayakta durmakta zorlandığını. Biri de başının sürekli boş…

Read More

POZİTİF KBB  ·  UYKU ÜZERİNE BİR DİZİ  ·  BÖLÜM 8 Prof. Dr. Erol Egeli Hareket de gündüze aittir — gündüz iyi çalıştırılmış bir beden ile akşam iyi çalıştırılmış bir zihin, aynı hazırlığın iki yarısıdır. Gündüze ait son bir parça daha var: hareket. Düzenli fiziksel aktivite, uykuyu iyileştirmenin en güvenilir yollarından biridir. Daha çabuk uykuya dalmamızı sağlar, derin uykuyu uzatır, gece uyanmalarını seyrekleştirir. Ne var ki zamanlama önemli; öğüdüm sade: kalbi hızlandıran o zorlu antrenmanı yatma vaktine değil, gündüze bırakın. Yatmadan hemen önce yapılan yoğun egzersiz vücut ısısını ve kalp hızını yükseltir, sinir sistemini uyarır. Oysa uykunun istediği bunun tam tersidir;…

Read More

POZİTİF KBB  ·  UYKU ÜZERİNE BİR DİZİ  ·  BÖLÜM 7 Prof. Dr. Erol Egeli Gündüz uykusu çoğu zaman küçümsenir. Oysa düşünmekten iyice yorulmuş bir zihin için kısa ve amaçlı bir mola, bir kaçamak değil; zihnin ihtiyaç duyduğu bir onarımdır. Sıra gündüz uykusunda. Uyku öğütlerinde bu konu ya hiç açılmaz ya da geçiştirilir; gündüz uykusu çoğu zaman “geceyi bozan şey” diye görülür. Ben böyle düşünmüyorum. Nedenini anlatmak için önce zorlu düşünmenin ne olduğundan söz etmem gerek. Daniel Kahneman, Hızlı ve Yavaş Düşünme’de şu ayrımı yapar: bir yanda hızlı, sezgisel, neredeyse hiç çaba istemeyen düşünme — “Sistem 1”; öbür yanda yavaş, tartıp…

Read More